Guz pęcherza moczowego: kiedy trzeba usunąć pęcherz?

4 stycznia 2017

W Polsce każdego dnia średnio 16 osób dowiaduje się o tym, że wykryto u nich guza pęcherza moczowego. Niestety czasami jedyną metodę walki z nim stanowi operacyjne usunięcie samego pęcherza. Jak wygląda taka operacja oraz jakie są możliwe powikłania po jej wykonaniu?

Zdiagnozowanie nowotworu – niezależnie od jego rodzaju – zawsze wywraca życie do góry nogami. Niestety nadal znaczna część guzów pęcherza moczowego wykrywana jest w wysokim stadium zaawansowania, bo wielu pacjentów najzwyczajniej w świecie bagatelizuje pierwsze objawy i woli poczekać aż same przeminą. Rezultat? Opłakany, bo stopień zaawansowania ma istotny wpływ na rokowania. Im bardziej zaawansowany nowotwór, tym walka z nim staje się trudniejsza.

Guz pęcherza moczowego: wyciąć guz czy pęcherz?

Główną i zarazem najskuteczniejszą metodę leczenia raka pęcherza moczowego stanowi leczenie chirurgiczne. Sposób postępowania uzależniony jest w istotny sposób od stopnia zaawansowania klinicznego choroby, wieku pacjenta i jego rokowania. Jeżeli chodzi o leczenie operacyjne, to wyróżnia się dwie metody:

  1. Przezcewkową resekcję guza pęcherza moczowego – TURBT (Transurethral resection of bladder tumor). TURBT wykonuje się w przypadku pacjentów z nowotworem powierzchownym; powierzchownym, czyli takim, który nie nacieka tkanki mięśniowej ściany pęcherza moczowego (ok. 70% przypadków). Sam zabieg polega na wprowadzeniu do pęcherza przez cystoskop specjalnego narzędzia endoskopowego – resektoskopu, którym urolog następnie wycina ogniska nowotworowe. Po wycięciu wszystkich nieprawidłowych tkanek w pęcherzu moczowym zakłada się cewnik Foleya, który ułatwia opróżnianie się pęcherza ze skrzepów krwi i resztek tkanek.
  2. Chirurgiczne usunięcie pęcherza moczowego – cystektomia radykalna. To jedna z najbardziej rozległych i skomplikowanych operacji urologicznych. Wskazaniem do jej przeprowadzenia jest rak pęcherza moczowego naciekający mięśniówkę lub rak powierzchowny o wysokim stopniu agresji. Operacja obejmuje usunięcie pęcherza moczowego oraz odtworzenie ciągłości dróg moczowych poprzez stworzenie zastępczego sposobu odprowadzenia moczu. Śmiertelność w okresie okołooperacyjnym wynosi 3%.

Przygotowanie do cystektomii i przebieg operacji

Płeć pacjenta ma wpływ na zakres cystektomii radykalnej. W przypadku mężczyzn operacja polega na usunięciu pęcherza moczowego oraz gruczołu krokowego wraz z pęcherzykami nasiennymi. U kobiet natomiast radykalne wycięcie pęcherza oznacza usunięcie pęcherza moczowego wraz z cewką, macicą, przydatkami (jajniki wraz z jajowodami) i przednią ścianą pochwy.

Operację radykalnego wycięcia pęcherza moczowego wykonuje się w znieczuleniu ogólnym. W metodzie klasycznej skórę i mięśnie nacina się w linii środkowej powyżej pępka aż do spojenia łonowego. Potem usuwa się pęcherz moczowy z okolicznymi narządami i węzłami chłonnymi, a następnie zespół operacyjny przystępuje do wytworzenia zastępczego systemu odprowadzania moczu (wstawka jelitowa Brickera, jelitowy pęcherz zastępczy, szczelny zbiornik jelitowy, ureterocutaneostomia obustronna). Cała operacja trwa zazwyczaj od 4 do 6 godzin, a przeciętna długość pobytu w szpitalu wynosi najczęściej 12-16 dni, choć całkowity powrót do zdrowia następuje często dopiero po 3-6 miesiącach.

Powikłania pooperacyjne

Do najczęstszych wczesnych powikłań pooperacyjnych należą: przedłużone gojenie rany, jej zakażenie, pooperacyjne krwawienie, zapalenie lub niedrożność jelit, biegunka, zakażenie układu moczowego, ostra niewydolność nerek i zatorowość płucna. Trzeba pamiętać, że powikłania takie jak infekcje układu moczowego, zwężenie stomii i niedrożność jelit mogą wystąpić nawet kilka lat po operacji.