Okres okołomenopauzalny a choroby układu moczowego

31 stycznia 2017

Kobiety często postrzegają urologa jako eksperta od tzw. „męskich spraw”. Takie myślenie jest jednak błędne, gdyż misją lekarza tej specjalności jest pomoc każdej osobie, która cierpi na dolegliwości związane z funkcjonowaniem układu moczowego. Tym bardziej, że na wystąpienie chorób układu moczowego szczególnie narażone są pacjentki w okresie klimakterium.

Przeciętna Polka żyje średnio 81 lat, więc aż 1/3 jej życia przypada na okres pomenopauzalny. A że po 50. roku życia poziom estrogenów w organizmie znacząco spada, to często dochodzi w tym czasie do dysfunkcji różnych narządów i układów. Nie inaczej jest z układem moczowo-płciowym; symptomy jego starzenia występują u ok. 50% kobiet i stanowią istotne, choć nadal lekko pomijane, wyzwanie dla współczesnej medycyny. Z całą pewnością nie pomaga fakt, że pacjentki często krępują się wspominać o swoich problemach urologicznych, a część z nich uznaje je za nieuniknione konsekwencje starzenia się.

Choroby układu moczowego w okresie pomenopauzalnym

Kobiety w okresie klimakterium częściej doświadczają częstomoczu, nawracających infekcji układu moczowego, miewają problem z trzymaniem moczu, muszą też częściej budzić się w nocy, żeby opróżniać pęcherz (nokturia). Do tego dochodzą jeszcze objawy ze strony układu płciowego: dyspareunia, uczucie suchości, pieczenia oraz świąd pochwy. Wszystkiemu winien jest niedobór estrogenów w okresie pomenopauzalnym. Brak estrogenów, będących bardzo istotnym czynnikiem ochronnym, prowadzi również do ścieńczenia nabłonka pochwy, zwiększając tym samym jej podatność na urazy mechaniczne i infekcje (szczególnie bakteriami migrującymi ze skóry sromu i okolicy odbytu).

Szacuje się, że ok. 30–40% kobiet po menopauzie ma problemy z kontrolą mikcji, a częstość ich występowania zwiększa się wraz z wiekiem. W tym czasie zmniejsza się też przepływ cewkowy, efektywność opróżniania pęcherza oraz pojemność pęcherza, zwiększa się natomiast ciśnienie wypełniania.

Czynniki sprzyjające nietrzymaniu moczu i infekcjom układu moczowego

Zmiany atroficzne układu moczowego są naturalną konsekwencją procesu starzenia się i menopauzy, ale u części kobiet przebiegają one bezobjawowo i nie zawsze wynikają z niewydolności wewnątrzwydzielniczej jajników. Dlatego podczas diagnostyki pacjentek z objawami sugerującymi zmiany pomenopauzalne układu moczowego, należy zawsze liczyć się z tym, że za nietrzymanie moczu, infekcję albo częstomocz nie odpowiada zawsze wyłącznie klimakterium, a prawdziwe źródło problemu może leżeć po innej stronie.

Chorobom układu moczowego sprzyja cukrzyca, ale nie tylko. Za domniemany czynnik predysponujący do nietrzymania moczu uznaje się również demencję starczą, wagę (otyłość zwiększa ryzyko wystąpienia objawów), palenie papierosów, astmę i nadciśnienie. Podkreśla się też rolę liczby przebytych porodów.