Czy zapach moczu może świadczyć o chorobie układu moczowego?

30 listopada 2017

Twój mocz dziwnie pachnie? Bez paniki – za jego specyficzny zapach może odpowiadać wiele różnych czynników. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy nieprzyjemna woń wydalanego moczu utrzymuje się przez dłuższy czas, bo może oznaczać to chorobę układu moczowego albo inne zaburzenie.

Mocz to jedna z podstawowych wydzielin organizmu, a zmiany w jego właściwościach mogą sygnalizować zmiany chorobowe. U osoby zdrowej mocz ma łagodny zapach i jasny, słomkowożółty odcień. Niemniej jego aromat może ulegać tymczasowym zmianom pod wpływem diety, przyjmowanych leków lub hormonów, co nie musi wcale oznaczać od razu kłopotów zdrowotnych; być może po prostu spożywaliśmy szparagi, chrzan lub czosnek. Intensywny zapach moczu może też świadczyć o odwodnieniu (mocz jest gęstszy, bo nasz organizm próbuje zaoszczędzić wydalaną wodę). W takich przypadkach woń powinna po krótkim czasie samoistnie wrócić do normy. Co jednak, jeżeli nieprzyjemny zapach utrzymuje się dłużej?

Woń moczu a choroby układu moczowego

Najczęściej długotrwale utrzymujący się brzydki zapach moczu świadczy o wystąpieniu stanów zapalnych układu moczowego lub zaburzeniach metabolicznych. Na co jeszcze może wskazywać nietypowy zapach moczu?

  • Zapach amoniaku – woń amoniaku bywa wyczuwalna przy zaburzeniach funkcjonowania wątroby oraz infekcjach bakteryjnych. W tym ostatnim przypadku odczyn pH moczu zmienia się z kwaśnego na zasadowy, a z alkalicznego moczu wytrąca się fosforan magnezowo-amonowy, który jest odpowiedzialny za charakterystyczny zapach amoniaku.
  • Zapach owoców – wiąże się z hiperglikemią, czyli zbyt wysokim poziomem glukozy we krwi.
  • Zapach acetonu (kwaśne jabłka) – wskazuje na gromadzenie się związków ketonowych, co zdarza się przy źle leczonej cukrzycy albo stosowaniu niezwykle rygorystycznych diet;
  • Zapach stęchlizny – może świadczyć o schorzeniach wątroby lub trzustki.
  • Zapach syropu klonowego lub karmelu – typowy dla wrodzonych zaburzeń metabolizmu aminokwasów. Choroba syropu klonowego powoduje gromadzeniu się w organizmie dziecka niezmetabolizowanych aminokwasów (np. leucyny, izoleucyny i waliny), a nierozpoznana i nieleczona może szybko doprowadzić do zniszczenia tkanki nerwowej w mózgu.
  • Mysi zapach – może wskazywać na rzadką, ale groźną chorobę genetyczną o nazwie fenyloketonuria, która polega na odkładaniu w organizmie aminokwasu fenyloalaniny. Zbyt wysoki poziom fenyloalaniny we krwi doprowadza do stopniowego niszczenia komórek układu nerwowego.
  • Rybi odór – typowy dla trimetyloaminurii, czyli zespołu odoru rybnego. To rzadkie zaburzenie metaboliczne, którego przyczyną jest niedobór FMO3 – enzymu biorącego udział w przekształcaniu trimetyloaminy.

Uwaga: długo utrzymujący się, nieprzyjemny zapach moczu wymaga konsultacji ze specjalistą, który przeprowadzi dokładny wywiad, a w razie konieczności zleci badanie ogólne moczu lub posiew bakteriologiczny moczu, które potwierdzi wystąpienie choroby układu moczowego albo jej zaprzeczy. Do lekarza należy się udać także w przypadku zaobserwowania u siebie krwiomoczu.